Tổng thống Mỹ Donald Trump và ứng cử viên Đảng Dân chủ Joe Biden bước vào cuộc tranh luận Tổng thống Mỹ đầu tiên của năm 2020 vào đêm ngày thứ Ba (29/09).

Trước cuộc tranh luận đầu tiên, ông Biden đang dẫn trước ông Trump trong các cuộc thăm dò ý kiến quốc gia và tại một số bang đang giằng co.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (bên trái) và ứng cử viên Đảng Dân chủ Joe Biden

Cuộc tranh luận diễn ra giữa lúc đại dịch Covid-19 đã giết chết hơn 200,000 người dân Mỹ và đẩy hàng triệu người rơi vào tình cảnh thất nghiệp. Ngoài ra, cuộc đối đầu giữa Trump và Biden cũng diễn ra khi chính quyền Trump đẩy nhanh quá trình bổ nhiệm Thẩm phán Tòa án Tối cao thay thế cho Thẩm phán  Ruth Bader Ginsburg quá cố.

Cuộc tranh luận đầu tiên tập trung vào 6 chủ đề chính: Hồ sơ của ông Trump và ông Biden, Tòa án Tối cao, Covid-19, kinh tế Mỹ, chủng tộc và bạo lực ở các thành phố Mỹ và tính liêm chính của cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ.

Business Insider đưa ra những tuyên bố đáng chú sy từ ông Trump và ông Biden trong cuộc tranh luận đầu tiên cùng với những kiểm chứng (Fact check) về tuyên bố của họ:

Tòa án Tối cao

Phần tranh luận của ứng viên: Mặc dù đang tranh luận về việc ông Trump đẩy nhanh việc bổ nhiệm người thay thế cho cố Thẩm phán Ginsburg, nhưng ông Biden lại đả kích ông Trump vì cố gắng bãi bỏ Obamacare. Sau đó, ông Trump cáo buộc ông Biden “đang lấy đi chương trình y tế tư nhân của 180 triệu người dân”.

“Điều đó không đúng”, ông Biden đáp lời.

Ông Trump cho biết: “Đó không phải là những gì ông nói và những gì Đảng ông đã nói”.

Business Insder xác thực: Ông Trump và các nhà quyết sách Đảng Cộng hòa liên tục cáo buộc ông Biden và các Đảng viên Dân chủ nhượng bộ trước các nhà quyết sách cấp tiến như Thượng nghị sĩ New York Alexandria Ocasio-Cortez. Tuần trước, một phát ngôn viên của Nhà Trắng mô tả ông Biden là “một tù nhân của phe cánh tả xã hội chủ nghĩa cấp tiến, cực đoan”.

Trên thực tế, ông Biden thường chịu những lần đả kích từ các nhà làm luật cấp tiến và có thời gian hợp tác với các Đảng viên Cộng hòa. Mặc dù ông ấy chấp nhận một vài đề xuất từ những nhà làm luật cấp tiến, nhưng ông không chấp nhận đề xuất chính sách mà những nhà làm luật này ủng hộ: Medicare for All.

Ông Biden phản đối chính sách y tế toàn dân và thay vào đó, đẩy mạnh việc mở rộng Obamacare. Trong cuộc tranh luận, cựu Phó Tổng thống Mỹ cũng cho biết ông đã “đánh bại người theo chủ nghĩa xã hội”, ý muốn nói đến Thượng nghị sĩ Bernie Sanders – vốn tự xem mình là người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ (democratic socialist).

Covid-19

Phần tranh luận của ứng viên: Ông Trump cáo buộc ông Biden phản đối quyết định cấm một số chuyến bay từ Trung Quốc trong giai đoạn đầu dịch bệnh Covid-19. Nói về việc vấn đề này, ông Trump cho biết: “Chúng tôi đã cấm những chuyến bay từ Trung Quốc”. Ông Trump cũng nhận định “chỉ còn vài tuần nữa”, Mỹ sẽ có vắc-xin ngừa Covid-19.

Xác thực từ Business Insider: Hồi tháng 4/2020, ông Biden cho biết ông ủng hộ quyết định hạn chế di chuyển từ Trung Quốc của ông Trump. Ngoài ra, ông Trump cũng không áp lệnh cấm hoàn toàn từ Trung Quốc và hàng ngàn người đã dịch chuyển từ Trung Quốc đến Mỹ sau khi Mỹ công bố lệnh hạn chế. Khi dịch Covid-19 bắt đầu lây lan mạnh tại Mỹ, ông Trump vẫn duy trì lệnh giới hạn thay vì cấm hoàn toàn.

Về vắc-xin ngừa Covid-19, Giám đốc CDC Robert Redfield gần đây nói với Quốc hội Mỹ rằng: “Tôi nghĩ, có lẽ phải đến cuối quý 2 hoặc quý 3/2021 mới có vắc-xin cho người dân Mỹ”.

Phần tranh luận của các ứng viên: Ông Biden đả kích ông Trump vì nói rằng đại dịch Covid-19 sẽ biến mất trước Lễ Tạ ơn và đầu mùa hè. Ông cũng đả kích Tổng thống Mỹ vì đề xuất “bạn có thể tiêm một chút thuốc tẩy vào cánh tay và nó sẽ giúp ngừa Covid-19”.

Ông Trump trả lời: “Đó là lời nói mang tính mỉa mai thôi”.

Business Insder xác thực: Đây là chính xác những gì Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cho biết trong cuộc họp báo hồi tháng 4/2020.

Kinh tế Mỹ

Phần tranh luận của ứng viên: Ông Biden cáo buộc ông Trump sẽ “trở thành Tổng thống đầu tiên trong lịch sử rời khỏi Nhà Trắng trong tình cảnh tổng số việc làm của nước Mỹ thấp hơn khi ông ấy nhậm chức”.

Business Insder xác thực: Cựu Tổng thống George W. Bush “thừa hưởng nền kinh tế có tỷ lệ thất nghiệp 4.2% trong tháng 1/2001. Nhưng tỷ lệ này đã tăng lên 7.8% khi rời Nhà Trắng”, Vox đưa tin. Khi ông Trump nhậm chức, ông ấy thừa hưởng nền kinh tế có tỷ lệ thất nghiệp 4.2% từ cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama. Hiện tại, tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức 8.4%.

Phần tranh luận của ứng viên: Người chủ trì cuộc tranh luận Chris Wallace đã hỏi ông Trump về cuộc điều tra của New York Times. Phía New York Times phát hiện ra ông Trump chỉ đóng 750 USD thuế thu nhập liên bang trong năm 2016 và 2017. Ông Trump trả lời rằng ông đã đóng “hàng triệu USD” tiền thuế thu nhập liên bang và ông Biden thúc ông Trump “trình cho chúng tôi hồ sơ đóng thuế của ông”. Ông Trump cho biết sẽ công bố hồ sơ thuế khi IRS hoàn tất quá trình kiểm toán.

Business Insder xác thực: Tổng thống Mỹ thực sự đã đóng hàng triệu tiền thuế, nhưng đó không phải thuế thu nhập liên bang như tờ New York Times công bố. Mỹ không hề có luật ngăn cấm cá nhân công bố hồ sơ thuế trong quá trình kiểm toán.

Phần tranh luận của ứng viên: Ông Biden cáo buộc rằng Mỹ có thâm hụt thương mại với Trung Quốc cao hơn so với thời của Barack Obama.

Business Insder xác thực: Đây là một cáo buộc sai lệch. Theo tờ New York Times, thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc “đã giảm mạnh” trong giai đoạn 2018-2019 khi cuộc chiến thương mại của ông Trump kéo giảm  hoạt động thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc.